De Lekpoortbrug restauratie: Van Milt verbindt Culemborg

Culemborg heeft een rijke geschiedenis die nog altijd zichtbaar is in de binnenstad. Eén van de bekendste historische plekken is de Lekpoort. De brug bij deze stadspoort, de Lekpoortbrug, maakt al eeuwenlang deel uit van het stadsbeeld en verbindt de binnenstad met de buitenwijk. Sinds begin dit jaar krijgt dit bijzondere stukje erfgoed een nieuw leven. De historische Lekpoortbrug wordt stap voor stap hersteld, zodat deze weer de uitstraling krijgt die zij vroeger had. Voor Van Milt Restaurateurs is daar een belangrijke rol bij weggelegd.

Herstel van de eeuwenoude brug

De voorkant van de Lekpoortbrug is in de loop van de tijd verzakt en vervormd. Door invloeden vanuit de bodem, verkeer en verouderde verankeringen is schade ontstaan aan het metselwerk. Ook is de constructie op sommige plekken minder sterk geworden. Om verdere schade te voorkomen, wordt daarom de brug grondig gerestaureerd vertelt Bjorn Plant (Projectleider bij Van Milt). Daarbij wordt gekeken naar de techniek en veiligheid en naar het behoud van het historische karakter. De werkzaamheden aan de brug zijn inmiddels in volle gang. Na een uitgebreide voorbereidingsfase met onderzoeken en ontwerpen is de restauratie nu goed zichtbaar in de stad. “De frontmuur van de brug wordt volledig opnieuw opgemetseld met traditionele materialen en technieken die passen bij het oorspronkelijke metselwerk. Hierbij wordt ook het bestaande gewelf in ere hersteld. De oude keermuur ligt nu nog verstopt onder het straatwerk maar zal in de nieuwe situatie actief onderdeel gaan worden van de nieuwe brug. De muur wordt opgemetseld met een rollaag en zal worden voorzien van natuursteenblokken met balusters, gelijk aan de uitstraling van de frontmuur.

Een belangrijk onderdeel van de restauratie is het versterken van de constructie. Hiervoor worden trekankers geplaatst tussen de brugmuur en een funderingsmuur onder de grond. Aan de buitenkant worden deze uitgevoerd als historische Y-vormige muurankers. Zo krijgt de brug extra stevigheid en blijft het historische uiterlijk behouden. Daarnaast worden de bestaande balusters zorgvuldig gerestaureerd. Daarna worden ze teruggeplaatst in natuurstenen blokken, zoals dat vroeger ook het geval was.

Bijzondere vondsten

Het project wordt uitgevoerd in samenwerking met verschillende partijen. Zo verzorgt BAAC het archeologisch onderzoek van dit project. Tijdens de graafwerkzaamheden wordt oud muurwerk nauwkeurig vastgelegd met foto’s, tekeningen, hoogtematen en baksteenformaten. Hierdoor kunnen onderzoekers meer leren over de bouwgeschiedenis van de brug en de stad. Uit het onderzoek blijkt dat het oudste muurwerk waarschijnlijk deel uitmaakt van de middeleeuwse stadspoort uit de 14e eeuw. Andere sporen wijzen erop dat hier ooit een houten brug heeft gelegen. De stenen brug die later werd gebouwd, stamt uit de 17e en 18e eeuw.

“Stadspoorten en bruggen graaf je niet vaak op, het is dus een bijzondere (leuke) locatie” – Sjaak Mooren (BAAC)

De opgravingen leveren niet alleen informatie op over de brug zelf, maar ook over het leven in vroeger tijden. “In de gracht zijn onder meer delen van drinkglazen, flessen en rookpijpen uit de 18e en 19e eeuw gevonden. Deze vondsten laten zien dat de omgeving van de Lekpoortbrug meer was dan alleen een doorgangsroute. Kennelijk was de Lekpoortbrug een favoriete hangplek van de Culemborgse kroegbezoekers.”

Samenwerking tussen verschillende partijen

De gemeente Culemborg speelt als opdrachtgever ook een belangrijke rol in dit project. Samen met bewoners, ondernemers en uitvoerende partijen zorgt de gemeente voor een goede afstemming van de werkzaamheden.

“Vanaf het begin is binnen het bouwteam intensief met Van Milt samengewerkt. Hierdoor konden keuzes over techniek, constructie en uiterlijk snel en zorgvuldig worden gemaakt.” – Pieter den Besten (Gemeente Culemborg).

Volgens Den Besten is dit project uniek omdat het afwijkt van het regulier werk binnen de grond-, weg en waterbouwsector. Daarnaast zit er een belangrijk historisch aspect aan dit project: de verloren cultuurhistorische elementen weer zoveel mogelijk terugbrengen die in de loop der jaren zijn verdwenen. De combinatie met archeologie maakt het project nog leuker omdat je niet weet wat je aantreft. Dat kan ook een uitdaging worden als blijkt dat de vondsten en opgravingen meer tijd vergen dan verwacht. Vooralsnog valt dat volgens hem mee.

Een brug tussen verleden en toekomst

Na de restauratie is de Lekpoortbrug niet alleen weer een veilige en functionele verbinding, maar ook opnieuw een herkenbaar historisch monument. Zo blijft de brug dankzij onze vakmensen doen waar zij al eeuwenlang voor staat: het verbinden van mensen, plekken en verhalen uit verleden en heden.